Blog

Franz Ruppert is hoogleraar psychologie in München. Hij ontwikkelde een van de meest innovatieve therapeutische benaderingen van de laatste twintig jaar: IoPT — Identity-oriented Psychotrauma Therapy.

Zijn vertrekpunt is eenvoudig — en radicaal. Het meeste van ons lijden komt niet voort uit wat we denken.

Ruppert vertrekt vanuit een klinische observatie: wanneer een mens een traumatische gebeurtenis meemaakt — geweld, verlies, verlating, een levensbedreiging — fragmenteert de psyche om te overleven.

Hij ontwikkelt wat Ruppert een overlevings-ik noemt — een vervangende identiteit, opgebouwd om de pijn door te komen. Effectief op dat moment. Maar die neemt na verloop van tijd alle ruimte in.

Het probleem is niet dat we lijden. Het is dat we niet meer weten wie lijdt — en wie erachter wacht om echt te bestaan.

De levende identiteit — die van vóór de wond, die onze echte verlangens draagt, onze levensenergie — is er. Begraven. Maar levend.

IoPT gebruikt een eenvoudige en krachtige techniek: de opstelling van een intentiezin. U formuleert in enkele woorden waar u aan wilt werken.

Elk woord van deze zin wordt vervolgens verkend — via het lichaam, via de resonantie, via wat spontaan naar boven komt als u er echt bij stil staat.

Dit is geen redenering. Dit is resonantie. De informatie komt naar boven — vaak waar u het niet verwachtte. Begraven herinneringen. Repetitieve patronen plotseling verlicht. Lang geblokkeerde emoties die eindelijk een uitlaatklep vinden.

Het analytische brein observeert. Het lichaam weet. — L.J

De Zwitserse psychiater en psychoanalyticus (1875–1961) is de vader van de « dieptepsychologie ». Hij is waarschijnlijk de meest geciteerde psycholoog op sociale media, in podcasts over persoonlijke ontwikkeling en in therapeutische praktijken over de hele wereld.

Hij benoemde het masker dat we allemaal dragen. Jung noemde het persona — uit het Latijn: het theatermasker — het personage dat we opbouwen voor de buitenwereld. Dit masker is nuttig. Het laat ons functioneren in de samenleving. Maar wanneer we het verwarren met onszelf — wanneer we vergeten dat we het dragen — belanden we in een leven dat niet echt van ons is.

Hij nam onze schaduwkant ernstig. Achter de persona schuilt wat Jung de schaduw noemde — alles wat we verdringen, ontkennen, op anderen projecteren. Voor Jung maakt het negeren van de schaduw haar niet verdwijnen. Ze keert terug — in de vorm van herhalingen, onverklaarde conflicten, chronisch onbehagen.

Hij benadrukte het vrouwelijke deel van de man — en het mannelijke deel van de vrouw. Elke man draagt een onbewust vrouwelijk deel in zich — de anima. Elke vrouw een mannelijk deel — de animus. Deze innerlijke figuren beïnvloeden onze liefdesrelaties diepgaand.

Hij benoemde wat we allemaal zoeken — het Zelf. In het centrum van de hele psyche plaatst Jung het Zelf — niet te verwarren met het alledaagse ik. Het Zelf manifesteert zich waar het verstand plaats maakt: een droom die een blijvende spoor laat, een beslissing zonder te weten waarom, een ontmoeting die alles verandert.

Jung is de enige grote psycholoog die heeft erkend dat de menselijke psyche een onherleidbare spirituele dimensie heeft. Dat de zoektocht naar zin, de behoefte aan transcendentie, de ervaring van het heilige geen illusies zijn om op te lossen — maar echte psychische krachten.

Hij bracht een concept aan het licht dat een heel leven samenvat: individuatie — het proces waarbij men geleidelijk wordt wie men werkelijk is.

Wat hij ons nalat: een uitnodiging. Niet om gelukkig te zijn ten koste van alles. Maar om onszelf eerlijk af te vragen: Wie ben ik werkelijk — onder het masker dat ik bouwde om te behagen, te presteren, te overleven? Dat is de moedigste vraag die er is. En ook de meest bevrijdende.

De Gestalttherapie ontstond in de jaren 50, gedreven door Fritz Perls, een Duitse psychoanalyticus uitgeweken naar de Verenigde Staten. Ze bouwde voort in breuk met de klassieke psychoanalyse — niet om ze te ontkennen, maar om verder te gaan.

Haar centrale idee past in één zin: Wat hier en nu gebeurt, in dit moment, is rijker aan informatie dan alles wat men uit het verleden zou kunnen analyseren.

Waar Freud systematisch naar de kindertijd terugkeerde om het heden te verklaren, stelde Perls een andere vraag: wat gebeurt er in u, nu, terwijl u praat? Uw lichaam spant zich aan. Uw stem verandert. U mijdt mijn blik. U glimlacht wanneer u over iets pijnlijks praat.

Deze microsignalen liegen niet. De Gestalt veronderstelt dat het lichaam, de stem, het gebaar, de opkomende emotie — dit alles informatie bevat die het woord alleen niet kan overbrengen.

Het sleutelwoord van de Gestalt is niet « genezing ». Het is de kunst van het contact. Contact met zichzelf — echte emoties, ware behoeften, authentieke grenzen. Contact met de ander — niet facadecontact, performant contact, maar de echte ontmoeting tussen twee mensen.

De Gestalt stelt vast dat lijden bijna altijd ontstaat uit een breuk in het contact — met zichzelf, met anderen, met het leven. We sneden iets essentiëls af om te overleven. Om te behagen. Om niet te storen.

Fritz Perls had een formule die zijn studenten nooit vergaten: « Verlies je hoofd en kom terug bij je zintuigen. » Het is geen uitnodiging tot het irrationele. Het is een uitnodiging tot totaliteit — uw bestaan te bewonen met alles wat u bent, niet alleen met wat u denkt. — L.J

Kijk rond naar ons. Conflicten die nooit eindigen. Instellingen die evenzeer verpletteren als ze beschermen. Relaties die kwetsen — steeds weer, volgens dezelfde patronen.

We zijn onze samenleving. Onze instellingen vallen niet uit de hemel. Ze zijn gemaakt van mensen. Van getraumatiseerde mensen. Die vaak zonder het te weten reproduceren wat ze zelf hebben meegemaakt.

Geweld roept geweld op. Vernedering roept dominantie op. Verlating roept onverschilligheid op.

Wat Ruppert de dynamiek van slachtoffer-dader noemt stopt niet aan de deur van onze kindertijd. Ze doorkruist onze gezinnen, onze bedrijven, onze regeringen.

De verontrustende vraag: Zijn we slachtoffers? Ja, vaak. Zijn we ook daders? Soms — zonder het eens te zien.

Ruppert wil niet verwijten maken. Hij wil verlichten. Omdat wat men niet in zichzelf ziet uiteindelijk opnieuw wordt gespeeld — in zijn leven, zijn relaties, de hele samenleving.

Een eenvoudige, en radicale overtuiging: een gezondere samenleving begint bij individuen die hun eigen trauma in het gezicht durven te kijken. Niet uit schuld — uit duidelijkheid.

« Hoe te leven in een traumatiserende en getraumatiseerde samenleving? » Franz Ruppert — Uitg. Le Courrier du Livre — €18 — L.J